De positieve effecten van ashwagandha om stress te verminderen

Ashwagandha (Withania somnifera) is een plant die traditioneel in de ayurveda wordt gebruikt en vaak tot de zogenaamde « adaptogene » planten wordt gerekend. Die term verwijst naar planten die bestudeerd worden om hun mogelijke vermogen om het lichaam te begeleiden bij uiteenlopende stresssituaties. Tot haar kenmerkende bestanddelen behoren met name de withanoliden. Verschillende klinische studies hebben gestandaardiseerde ashwagandha-extracten beoordeeld op stress, angst of cortisol, maar hun samenstelling, dosering en onderzochte populaties lopen sterk uiteen.

De resultaten zijn veelbelovend maar niet volledig eenduidig. Een meta-analyse uit 2022 over 12 gerandomiseerde studies en 1.002 deelnemers stelde een verbetering van de stress en de angst vast, maar beoordeelde de zekerheid van het bewijs als laag. Een meta-analyse uit 2025 vond een daling van het cortisol, maar geen significant effect op de ervaren stress. Een recentere analyse uit 2026 besluit eveneens tot een interessant potentieel, maar vraagt om studies van betere kwaliteit.

Verschillende studies wijzen erop dat suppletie met ashwagandha in verband kan worden gebracht met een daling van het cortisol bij bepaalde gestresste personen, maar dat betekent niet dat ze het cortisol bij iedereen « normaliseert ». In een gerandomiseerde studie uit 2019 verlaagde 240 mg/dag SHODEN® gedurende 60 dagen het ochtendcortisol sterker dan placebo. Systematische reviews bevestigen een interessant signaal op het cortisol, maar wijzen op de heterogeniteit van de bestudeerde extracten, doses en populaties.

Nee. Een fysiologische stijging van het cortisol als reactie op stress mag niet worden verward met een pathologisch hypercortisolisme, zoals het syndroom van Cushing. Evenzo wijst een cortisoltekort op een bijnierinsufficiëntie en vergt het een specifieke diagnose en medische opvolging. De endocrinologische verenigingen raden trouwens af om het cortisol te willen verlagen zonder vastgestelde diagnose van het syndroom van Cushing.

De studies laten niet toe om een universele termijn te bepalen. De klinische studies over stress hanteren doorgaans periodes van meerdere weken. De twee beschikbare studies over het SHODEN®-extract in deze context beoordeelden de deelnemers met name na 60 dagen suppletie. Het zou dus misleidend zijn om een onmiddellijke werking na enkele innames te beloven. De termijn en de intensiteit van een eventueel effect kunnen ook afhangen van het extract, de dosering en het individuele profiel.

De withanoliden vormen een familie van steroïdlactonen die van nature aanwezig zijn in Withania somnifera. Ashwagandha-extracten kunnen gestandaardiseerd worden op hun gehalte aan die bestanddelen, wat een betere reproduceerbaarheid tussen de gebruikte doses mogelijk maakt. In Cortivits vermeldt de productfiche 120 mg SHODEN® gestandaardiseerd op 35 % withanoliden, wat overeenkomt met 42 mg per capsule. Een hoger gehalte aan withanoliden mag echter niet automatisch gelijkgesteld worden met een proportioneel hogere klinische doeltreffendheid.

De Cortivits-fiche raadt het product af aan personen met hyperthyreoïdie of een auto-immuunziekte, aan kinderen jonger dan 16 jaar en aan zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven. De FOD Volksgezondheid raadt bovendien aan om de waarschuwingen van het product na te leven en advies te vragen aan een arts of apotheker vooraleer u een voedingssupplement combineert met geneesmiddelen of met andere supplementen.

De actuele fiche die voor Cortivits werd teruggevonden vermeldt een combinatie van 120 mg ashwagandha SHODEN® getitreerd op 35 % withanoliden, 150 mg rhodiola getitreerd op 3 % rosavinen en 1 % salidrosiden, en 100 mg zwartebessenextract getitreerd op 10 % polyfenolen. Het gebruiksadvies is één capsule per dag bij de maaltijd. Die samenstellingskenmerken volstaan op zich niet om Cortivits voor te stellen als een behandeling van chronische stress.