Hoe kan een ijzertekort uw energieniveau beïnvloeden?
Neil Goffart
Neil Goffart
Vermoeidheid is een toestand van fysieke of mentale zwakte die de levenskwaliteit kan aantasten. Een van de meest voorkomende oorzaken van vermoeidheid is een ijzertekort. Zo'n tekort kan leiden tot bloedarmoede, die gekenmerkt wordt door een daling van het aantal rode bloedcellen in het bloed. In dit artikel bekijken we het verband tussen de ijzerwaarde en vermoeidheid, ontdekt u wat de symptomen van een ijzertekort zijn en adviseren we u het ijzer dat het best door het lichaam wordt opgenomen.
IJzer is essentieel voor ons lichaam, want het helpt bij de aanmaak van twee belangrijke eiwitten:
Wanneer het zuurstofgehalte in het bloed laag is door een ijzertekort, kan het lichaam moeite hebben om voldoende energie aan te maken om aan de behoeften van het lichaam te voldoen, wat vermoeidheid kan veroorzaken.
IJzer speelt ook een belangrijke rol voor het immuunsysteem, de groei en de ontwikkeling (vooral bij kinderen), de energieproductie (ATP) en de cognitieve ontwikkeling, zoals het geheugen en de concentratie. Doordat het zuurstof naar de warmteproducerende cellen brengt, helpt ijzer ook om de lichaamstemperatuur te regelen.
Lees ook: De positieve effecten van ashwagandha om stress te verminderen
Een ijzertekort kan verschillende symptomen veroorzaken, die variëren naargelang de ernst van het tekort. Hier zijn enkele veelvoorkomende symptomen die met een ijzertekort samengaan:
Dit zijn de meest voorkomende symptomen, want ijzer speelt een rol in de energieproductie. Een ijzertekort betekent dus te weinig energie in het lichaam.
Omdat de rode bloedcellen bij een ijzertekort in aantal afnemen, doet het bloed zijn werk niet meer goed. Dat doet de lichaamstemperatuur vaak dalen en veroorzaakt bleekheid, vooral van de huid, de lippen en het tandvlees.
Vooral tijdens lichaamsbeweging.
Vooral wanneer het tekort evolueert naar bloedarmoede.
Wanneer het ijzertekort de optimale zuurstoftoevoer van het lichaam vermindert.
Prikkelbaarheid, angstgevoelens en een verminderd concentratievermogen.
Spijsverteringsklachten
Buikpijn, misselijkheid, braken en constipatie.
Wanneer het ijzertekort al te uitgesproken is of al lang aansleept, verergeren de symptomen en kunnen hartkloppingen, frequente infecties en kloofjes in de mondhoeken optreden.
Het is belangrijk om te weten dat deze symptomen ook door andere aandoeningen veroorzaakt kunnen worden en dat alleen een bloedonderzoek een ijzertekort kan bevestigen. Hebt u symptomen van een ijzertekort, raadpleeg dan een gezondheidsprofessional voor een correcte diagnose en een aangepaste behandeling.
Heemijzer, aanwezig in rood vlees en gevogelte, wordt beter door het lichaam opgenomen dan non-heemijzer, dat in groenten en granen zit. De opname van non-heemijzer kan wel verbeterd worden door het te combineren met voedingsmiddelen die rijk zijn aan vitamine C, zoals acerola, paprika of citrusvruchten. De opname van ijzer uit de voeding kan ook geoptimaliseerd worden door op het einde van de maaltijd een vitamine C-supplement te nemen. Daarom hebben mensen die een vegetarisch, plantaardig of veganistisch dieet volgen vaker last van bloedarmoede. Gelukkig bestaan er heel goede voedingssupplementen met ijzer om het tekort te compenseren. Dat is onder meer het geval voor ijzerbisglycinaat, een bewerkte vorm van ijzer.
Ook bekend als gecheleerd ijzerbisglycinaat, wordt dit type ijzer beter door het lichaam opgenomen dan andere gangbare vormen van ijzersupplementen, zoals ijzersulfaat of ijzergluconaat. Het is namelijk gebonden aan moleculen glycine, een aminozuur dat de opname van ijzer in de dunne darm vergemakkelijkt. Die binding tussen ijzer en glycine zorgt voor een betere biobeschikbaarheid van ijzer, wat betekent dat het ijzer makkelijker door het lichaam opgenomen en gebruikt kan worden.
Bovendien geeft ijzerbisglycinaat doorgaans minder gastro-intestinale bijwerkingen dan andere vormen van ijzersupplementen, want doordat het beter opgenomen wordt, blijft het niet lang in de darm. Het veroorzaakt dus geen misselijkheid, braken, diarree of constipatie.
Het is belangrijk om te weten dat ijzerbisglycinaat alleen onder toezicht van een gezondheidsprofessional ingenomen mag worden, want een overdosis ijzer kan gevaarlijk zijn. Ook mensen met chronische aandoeningen of gezondheidsproblemen raadplegen best hun arts voor ze ijzersupplementen nemen, ijzerbisglycinaat inbegrepen.
De mensen die het meeste kans hebben om een ijzertekort te ontwikkelen, zijn zij die veel bloed verliezen, zoals vrouwen op vruchtbare leeftijd met hevige menstruaties, maar ook zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven, en zuigelingen en jonge kinderen (2) die meer ijzer nodig hebben voor hun groei en ontwikkeling.
Ook wie een chronische ziekte of een auto-immuunziekte heeft, loopt een groter risico op een ijzertekort. Dat is onder meer het geval bij mensen met darmaandoeningen zoals coeliakie, een inflammatoire darmziekte of bariatrische chirurgie. Hetzelfde geldt voor vegetariërs en veganisten, en voor iedereen die een ijzerarm voedingspatroon volgt, zoals in bepaalde regio's het geval is. Het is belangrijk om een ijzertekort snel vast te stellen en te behandelen om ernstige complicaties zoals ijzergebreksanemie te vermijden.
Zwangere vrouwen zijn bijzonder kwetsbaar voor een ijzertekort door de verhoogde ijzerbehoefte tijdens de zwangerschap. De baby in wording maakt en voedt namelijk zijn eigen rode bloedcellen via de navelstreng. Bovendien neemt tijdens de zwangerschap het bloedvolume van de moeder toe om de groei van de foetus te ondersteunen, wat eveneens een hogere hoeveelheid ijzer in het bloed vraagt.
Uw ijzerwaarde opvolgen vermindert het risico op bloedarmoede en voorkomt symptomen die gevaarlijk kunnen zijn voor de moeder en de foetus.
Onbehandelde bloedarmoede verhoogt namelijk de kans op complicaties tijdens de zwangerschap of de bevalling, zoals een vroeggeboorte, een baby met een laag geboortegewicht, intra-uteriene groeivertraging, zwangerschapsdiabetes, infecties of pre-eclampsie.
De symptomen van een ijzertekort bij zwangere vrouwen (3) kunnen bestaan uit toegenomen vermoeidheid, spierzwakte, duizeligheid, misselijkheid en bleekheid.
Vermoeidheid is een van de meest voorkomende tekenen van een ijzertekort. Toch kan zo'n tekort ook een reeks symptomen veroorzaken die de levenskwaliteit aantasten. Het is belangrijk om evenwichtig te eten en uw ijzerwaarden op te volgen om een ijzertekort te voorkomen. Denkt u dat u een tekort hebt, raadpleeg dan een gezondheidsprofessional voor een diagnose en passend advies.
Ons team staat voor u klaar
van maandag tot vrijdag van 8.30 tot 19 uur.
Zaterdag van 10 tot 17 uur.
VEELGESTELDE VRAGEN
IJzer speelt een rol in verschillende functies die rechtstreeks met energie te maken hebben. Het draagt bij tot de normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine, tot een normaal zuurstoftransport in het lichaam en tot een normaal energieleverend metabolisme. Het draagt ook bij tot de vermindering van vermoeidheid. Wanneer de ijzerreserves onvoldoende worden, kunnen sommige van die functies aangetast raken, zeker als er bloedarmoede optreedt. Vermoeidheid blijft echter een weinig specifiek symptoom en volstaat op zich niet om een ijzertekort vast te stellen.
Ja. Een ijzertekort kan voorafgaan aan het ontstaan van bloedarmoede: de ijzerreserves dalen terwijl de hemoglobineconcentratie nog binnen de normale waarden blijft. Sommige gerandomiseerde studies bij niet-anemische vrouwen met lage ijzerreserves stelden na suppletie een afname van de vermoeidheid vast, terwijl andere dat effect niet in alle populaties terugvonden. Het is dus belangrijk om de ijzerstatus te evalueren in plaats van zich uitsluitend op de symptomen te baseren.
Een bloedonderzoek is noodzakelijk om de ijzerstatus correct te evalueren. Ferritine is een belangrijke merker van de ijzerreserves, terwijl hemoglobine onder meer toelaat om bloedarmoede vast te stellen. De interpretatie moet wel rekening houden met de context: ferritine kan stijgen bij ontsteking of infectie. De WHO beveelt daarom een aangepaste interpretatie aan en, in bepaalde situaties, het gelijktijdige gebruik van ontstekingsmerkers. Een eenvoudige bepaling van het « serumijzer » volstaat op zich niet.
Het risico is vooral groter wanneer de behoeften toenemen, het bloedverlies aanzienlijk is of de opname in het spijsverteringsstelsel verminderd is. Vrouwen met hevige menstruaties, zwangere vrouwen en sommige mensen met spijsverteringsklachten of na bariatrische chirurgie kunnen bijzonder betrokken zijn. Ook plantaardige voeding vraagt aandacht voor de ijzerbronnen en hun biobeschikbaarheid, zonder dat dit betekent dat een vegetariër of veganist automatisch een tekort heeft.
Heemijzer, aanwezig in vlees en vis, wordt over het algemeen makkelijker opgenomen dan het non-heemijzer uit plantaardige voeding. Voor dat laatste is vitamine C een interessante voedingskundige hefboom: de Europese claim « vitamine C verhoogt de ijzeropname » is officieel toegelaten. Peulvruchten of granen tijdens dezelfde maaltijd combineren met een bron van vitamine C — paprika, citrusvruchten, kiwi enzovoort — is dus zinvol. Daaruit hoeft niet afgeleid te worden dat een vitamine C-supplement systematisch onmisbaar is.
[1] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30280670/
[2] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35213686/
[3] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1578961/
Advies & Gezondheid
Cycle menstruel : zoom sur les menstruations et les hormones
Comment fonctionne le cycle menstruel ? Découvrez le rôle des hormones, les différentes phases du cycle, ce qui se passe pendant les menstruations et les approches favorisant le bien-être féminin.
Florence Soupart
Candidose : welke voeding helpt om candida albicans te vermijden
Candidose komt vaak voor bij de mens, maar is complex om te behandelen. Om het risico op candida albicans te verkleinen, volgt u een anti-candidadieet.
Neil Goffart
Levertraan en de positieve effecten ervan op het lichaam
Roept levertraan bij u slechte herinneringen op? Toch is ze gunstig voor de groei van kinderen. Van nature rijk aan vitamine A en vitamine D, is dit oude huismiddel sterk ondergewaardeerd. Ontdek vandaag de positieve effecten van levertraan.
Neil Goffart
Over LEPIVITS
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.
leesbare
formules
verantwoorde
ingrediënten
eerlijke
communicatie
een gedocumenteerde kwaliteitseis.
