Is een zoutarm dieet goed voor onze gezondheid?
Neil Goffart
Neil Goffart
Kent u de effecten van zout op onze gezondheid echt? Deze smaakmaker is een echte volksgezondheidskwestie en staat vandaag in het middelpunt van een polemiek. Tafelzout, zeezout, zoutvervangers… De zoutconsumptie in onze voeding wordt een echte dagelijkse uitdaging. Is het zoutarm dieet gevaarlijk of net noodzakelijk? Ontdek vandaag de feiten en de fabels over het natriumarm dieet.
Al enkele jaren voeren de gezondheidsautoriteiten oorlog tegen deze smaakmaker die onze gerechten op smaak brengt en onze voeding bewaart. Waarom is zout zo omstreden?
Het is niet zonder reden dat de hoeveelheden zout in industriële ingrediënten naar beneden zijn bijgesteld. De gevaren van zout zijn reëel en kunnen ernstige gevolgen hebben voor ons welzijn. Een overmaat aan tafelzout, dat wil zeggen hoofdzakelijk natriumchloride, heeft immers een verzurend effect op onze organen. Daarom vormt het een verzwarende risicofactor voor arteriële hypertensie [1]. Die laatste aandoening treft bijna één Fransman op drie, volgens het INSERM. Het bloed dat door onze bloedvaten stroomt, staat dan onder een abnormaal hoge druk en veroorzaakt hart- en vaatziekten en cerebrale aandoeningen.
Bovendien veroorzaakt een overmatige zoutconsumptie een aanzienlijk verlies aan calcium [2], dat via de urine wordt uitgescheiden. Nochtans is het net dit mineraal dat onze botten versterkt. In te grote hoeveelheden verhoogt zout het risico op osteoporose [3], dat wil zeggen het verlies van botmassa en de verzwakking van ons skelet. Wat het calcium betreft dat in onze urine achterblijft: door de hoge natriumconcentratie kristalliseert het en vormt het zo nierstenen.
Sinds de zoutoorlog is losgebarsten, horen we vaak reclameboodschappen die ons aansporen om onze zoutconsumptie in de gaten te houden. « Eet voor uw gezondheid niet te vet, niet te zoet, niet te zout ». Ja, maar pas op dat u niet in het tegenovergestelde uiterste vervalt en een tekort aan minerale zouten oploopt. Ondanks de geruchten heeft zout ook zijn verdiensten voor ons lichaam.
Als perfect huismiddeltje om de tanden witter te maken en slechte adem te verhelpen, is het tegelijk antiseptisch en schimmelwerend. Het verwijdert niet alleen onzuiverheden, dode huidcellen en roos van de hoofdhuid, maar het zorgt ook op natuurlijke wijze voor de hydratatie van de huid, waardoor het de huidveroudering vertraagt.
De voordelen van zout beperken zich niet tot cosmetica. Het is zeker een aanzienlijke troef bij de huidscrub, maar het is ook onmisbaar voor de goede werking van onze hersenen en onze spieren. Rijk aan mineralen zoals magnesium, kalium, calcium enz., draagt het bij tot de vernieuwing van de cellen. Het natriumchloride dat het bevat, vergemakkelijkt in het bijzonder de intracellulaire uitwisselingen en de doorstroming van de zenuwimpulsen. Doordat het als elektrische geleider werkt, regelt het de opname van voedingsstoffen in de cellen. Het is in feite een elektrolyt dat bijdraagt tot het waterevenwicht in ons lichaam: het houdt water vast wanneer we ervan innemen en voert het af wanneer we er te weinig van hebben. Onze gezondheid hangt dus af van een evenwicht in onze zoutconsumptie.
Gejodeerd zout, dat wil zeggen zout verrijkt met jodium, helpt bovendien de symptomen van schildklieraandoeningen te verlichten. De schildklier heeft dit spoorelement immers nodig om hormonen aan te maken die ons lichaam nodig heeft. Een jodiumtekort zou de werking van de schildklier kunnen vertragen.
Let op dat u het « slechte zout » en het « goede zout » niet met elkaar verwart. U moet industrieel zout onderscheiden van natuurlijk zout. Daarnaast is er een groot verschil tussen zout en natrium. Zout op zich is niet gevaarlijk voor de gezondheid; het zijn eerder bepaalde bestanddelen ervan die dat wel zijn, in het bijzonder natrium. Maar zout bevat ook kalium. Nu is aangetoond dat een voldoende inname van kalium de cardiovasculaire morbiditeit en mortaliteit vermindert doordat ze de bloeddruk verlaagt. Bij Lepivits ontwikkelden we ons product Magnésium + Potassium, een combinatie die bijdraagt tot de normale werking van het zenuwstelsel en tot een normale spierfunctie. Kalium compenseert de negatieve effecten van een overmaat aan natrium. Dat laatste vormt voor een groot deel het industriële zout, het zogenaamde tafelzout, dat trouwens wordt aangevuld met jodium, omdat ons lichaam daar vaak een tekort aan heeft. Nochtans is jodium essentieel voor onze gezondheid. Dat zorgt voor een groot dilemma: hoe verminderen we onze natriuminname en verhogen we tegelijk onze jodiuminname?
Natuurlijk zout is het product van een duurzame landbouw, zoals magnesiumzout of zeezout. Het heeft dus zijn voedingskwaliteiten behouden, dankzij zijn natuurlijke rijkdom aan minerale zouten. Terwijl wat wij tafelzout noemen, in werkelijkheid een industrieel en bewerkt geraffineerd zout is. Het bestaat voor meer dan 95% uit natriumchloride en bevat daarnaast jodium, fluor en additieven zoals natriumaluminosilicaat (antiklontermiddel E544 dat aluminium bevat).
Het probleem met industrieel zout is het slechte evenwicht in de hoeveelheden minerale zouten. We zouden via zout drie dosissen kalium moeten innemen voor slechts één dosis natrium [4]. In tafelzout is die verhouding echter veeleer omgekeerd.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt een dagelijkse zoutinname tussen 2g en 5g aan. In Frankrijk consumeren we er echter gemiddeld tussen 7g en 10g per dag. Die overmatige natriumconsumptie zou bijna 90% van de bevolking treffen, terwijl 77% te weinig kalium binnenkrijgt, volgens een studie uit 2014 [5]. Daarom hebben de Franse Nationale Voedings- en Gezondheidsprogramma's de vermindering van de zoutinname centraal gesteld in hun acties.
Er is aangetoond dat een natriumarm dieet, mits het onder toezicht van een arts wordt gevolgd, gewichtsverlies, een betere hartgezondheid en een verlaging van de bloeddruk [6] mogelijk maakte.
Eten is een plezier, dus hoe zegt u vaarwel tegen brood, charcuterie of kaas? Het is misschien pijnlijk om uzelf iets te ontzeggen, maar u zult merken dat u volop kunt genieten zonder deze voedingsmiddelen te overdrijven. Het komt er niet op aan volledig te stoppen met deze gerechten, maar wel om ze te beperken.
Wat de kant-en-klaarmaaltijden betreft, zo handig wanneer u geen tijd hebt om te koken: dat zijn de slechtste oplossingen wanneer u met een zoutarm dieet wilt beginnen. U zult echter zien dat zelfgemaakte gerechten, met liefde bereid, niet noodzakelijk ideale oplossingen zijn.
Nog een laatste tip voor onderweg: koop zo natuurlijk mogelijke ingrediënten; hoe meer ze bewerkt zijn, hoe minder goed. Controleer de etiketten van uw aankopen om het natriumgehalte te kennen.
Voor een doeltreffend zoutarm dieet zet u het best in op groenten en fruit die rijk zijn aan kalium, zoals bananen, avocado's, spinazie, broccoli, witte bonen en zoete aardappelen. U mag, en het is zelfs aan te raden, yoghurt eten, indien mogelijk gefermenteerd.
Om de smaak van uw gerechten wat op te krikken, hoeft u zich niet op het tafelzout te storten. Probeer liever specerijen en kruiden, zoals kurkuma, basilicum of look. Er bestaan ook goede zouten, zoals het roze himalayazout, het bekendste van de natuurlijke zouten, aanbevolen voor zoutarme diëten. « Zoutvervangers », of dieetzouten, kunnen eventueel het natrium op uw bord vervangen. Het gaat in feite om kaliumchloride, aangevuld met additieven, en dus niet natuurlijk. Kent u gomasio? Deze specerij van Japanse oorsprong mengt een kleine hoeveelheid zout met geroosterde en vervolgens gemalen sesamzaadjes en geeft uw gerechten een licht geroosterde nootsmaak. Ze is rijk aan eiwitten, B-vitaminen en mineralen.
Natrium houdt water vast in onze cellen. Corticosteroïdenbevorderen echter de opname van natrium. Om vochtretentie te vermijden, volgt u beter een vrij streng zoutarm dieet wanneer u een behandeling op basis vancortisone neemt.
We gaan nu na of u onze uiteenzetting over zout goed hebt gevolgd. Iedereen naar het bord.
FABEL. Zout, of het nu natrium of kalium is, draagt bij tot het vochtevenwicht van het lichaam. Het vergemakkelijkt de doorstroming van de zenuwimpulsen en de intracellulaire uitwisselingen. Het is vooral nodig voor de instandhouding van de schildklier. Uzelf zout ontzeggen zou ernstige tekorten veroorzaken.
FABEL. We consumeren dagelijks 3 tot 5 keer te veel zout, maar die overmaat aan zout komt niet uitsluitend van ons tafelzout. Vooral industriële levensmiddelen en producten uit de supermarkt zitten vol toegevoegd zout, additieven en smaakversterkers zoals glutamaten. Zelfs zoete koffiekoeken en bepaalde geneesmiddelen bevatten ze. Om uw natriumgehalte te verlagen, moet u opnieuw leren consumeren, koken en eten. Geef daarbij de voorkeur aan natuurlijke voedingsmiddelen.
FABEL. De zoutvervanger, of dieetzout, bevat kaliumchloride, een andere elektrolyt die in te hoge dosis hartklachten zou kunnen veroorzaken. Bovendien zit hij boordevol additieven, om de bewaring en de smaak te verzekeren. Niet meteen een geweldig alternatief.
FABEL. De regulerende rol van onze nieren geeft ons de behoefte om naar het toilet te gaan wanneer we te veel zout consumeren. Bepaalde situaties of aandoeningen verstoren dat natuurlijke alarm echter. Vooral mensen met obesitas [7] lopen meer risico op hypertensieproblemen, net als zwangere vrouwen. Bij 65-plussers wordt ook het water- en natriumevenwicht veel fragieler, en die personen scheiden het natrium niet meer voldoende uit via de urine.
FABEL. Zelfs voedingsmiddelen die ons gezond lijken, kunnen een hoog zoutgehalte hebben: zemelgranen, gerookte zalm, tomaten in blik… Het volstaat niet dat de ingrediënten als gezond geëtiketteerd zijn, u moet ze ook zo vers mogelijk kiezen. Bovendien gaan gerechten die thuis of in het restaurant bereid worden vaak vergezeld van sauzen of roomsauzen die rijk zijn aan zout, nog los van het feit dat pasta, zeevruchten en zelfs vlees veel zout bevatten.
Een zoutarm dieet is gunstig voor uw cardiovasculaire en cerebrale gezondheid. In Frankrijk consumeren we te veel natrium in verhouding tot de aanbevelingen, en al is een beetje zout noodzakelijk, te veel zout is gevaarlijk voor het lichaam.
Ons team staat voor u klaar
van maandag tot vrijdag van 8.30 tot 19 uur.
Zaterdag van 10 tot 17 uur.
VEELGESTELDE VRAGEN
Nee, een voeding die volledig vrij is van natrium wordt niet aanbevolen aan de algemene bevolking. Natrium is een onmisbaar mineraal, met name voor het vochtevenwicht, de zenuwgeleiding en de spierfunctie. De uitdaging van vandaag bestaat er vooral in overmatige innames te vermijden. In België beveelt de Hoge Gezondheidsraad volwassenen aan hun totale consumptie te beperken tot minder dan 5 g zout per dag. Een strenger natriumarm dieet kan in bepaalde medische situaties nodig zijn, maar moet dan geïndividualiseerd worden.
Voor een volwassene beveelt de WHO minder dan 5 g zout per dag aan, wat overeenkomt met minder dan 2 g natrium. Die waarde wordt ook gehanteerd in de Belgische voedingsaanbevelingen van 2025. De EFSA is bovendien van oordeel dat een inname van 2 g natrium per dag een veilig en adequaat niveau vormt voor de Europese volwassen bevolking. U moet het zout uit de volledige voeding meerekenen, en niet alleen het zout dat u met het zoutvaatje toevoegt.
Keukenzout bestaat hoofdzakelijk uit natriumchloride. Ongeveer 1 g zout komt overeen met 0.4 g natrium; omgekeerd stemt 1 g natrium overeen met ongeveer 2.5 g zout. Natrium is van nature aanwezig in bepaalde voedingsmiddelen, maar komt ook van het zout dat tijdens de productie of de bereiding wordt toegevoegd. In de Europese Unie vermeldt de voedingswaardetabel van voorverpakte levensmiddelen rechtstreeks de hoeveelheid zout, uitgedrukt in gram per 100 g of 100 ml.
Ze vormen geen manier om aan de aanbevelingen over zout te ontsnappen. Ongeraffineerde zouten kunnen meer van bepaalde mineralen in sporenhoeveelheden bevatten, maar de normaal geconsumeerde hoeveelheden zijn te klein om een voedingskundig betekenisvolle bron te vormen. Een analyse van 31 roze zouten besloot zo dat er buitensporige hoeveelheden van geconsumeerd zouden moeten worden om een noemenswaardige inname van die mineralen te bekomen. Het belangrijkste criterium blijft dus de totale hoeveelheid geconsumeerd natrium, ongeacht de herkomst van het zout.
Ze kunnen een interessante optie voor bepaalde volwassenen zijn, maar ze zijn niet voor iedereen geschikt. De WHO stelt sinds 2025 voor om een deel van het klassieke zout te vervangen door natriumarme substituten die kalium bevatten. Die aanbeveling sluit met name personen uit met nierinsufficiëntie of andere situaties die de uitscheiding van kalium verminderen, wegens het risico op hyperkaliëmie. Deze producten mogen dus niet worden voorgesteld als een universeel alternatief of zonder voorzorg worden gebruikt.
[1] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30804523/
[2] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2222961/
[3] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19724161/
[4] https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/nejmoa1311889
[5] https://bmjopen.bmj.com/content/5/3/e006625.full
[6] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32057379/
[7] https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/HYPERTENSIONAHA.115.05948
Advies & Gezondheid
Cycle menstruel : zoom sur les menstruations et les hormones
Comment fonctionne le cycle menstruel ? Découvrez le rôle des hormones, les différentes phases du cycle, ce qui se passe pendant les menstruations et les approches favorisant le bien-être féminin.
Florence Soupart
Candidose : welke voeding helpt om candida albicans te vermijden
Candidose komt vaak voor bij de mens, maar is complex om te behandelen. Om het risico op candida albicans te verkleinen, volgt u een anti-candidadieet.
Neil Goffart
Levertraan en de positieve effecten ervan op het lichaam
Roept levertraan bij u slechte herinneringen op? Toch is ze gunstig voor de groei van kinderen. Van nature rijk aan vitamine A en vitamine D, is dit oude huismiddel sterk ondergewaardeerd. Ontdek vandaag de positieve effecten van levertraan.
Neil Goffart
Over LEPIVITS
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.
leesbare
formules
verantwoorde
ingrediënten
eerlijke
communicatie
een gedocumenteerde kwaliteitseis.
